TAXIA Kişisel Rıza Formu

2022-54 / Varlık Barışı Genel Tebliği Yayımlandı!

Yurt içinde veya yurt dışında yer alan varlıkların beyan ve bildirimi için süre başladı. 1 seri numaralı ayrıntılı Tebliğ 9 Ağustos’ta Resmî Gazetede yayımlandı. Kritik tarih ise 31 Mart 2023, yani bu tarihe kadar yurt dışındaki varlıkları bildirmek, yurt içinde yer alanları ise beyan etmek mümkün.

7417 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen bir madde ile varlık barışı uygulaması tekrar kabul edilmiş oldu. Kanun 5 Temmuz tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Özetle yurt içinde yer alan gayrimenkuller de beyana tabi, yurt dışında yer alan taşınmazlar için ise bu imkân öngörülmemiş durumda. Ödenecek vergi söz konusu varlığın nerede olduğuna bakılmaksızın %3 olarak öngörülmüş ama yurt dışından getirilen varlıklar eğer 1 yıl elde tutulursa vergi oranı 0 olacak. Yani önce ödeyip sonra Ek-4 form ile başvurup iade alabileceksiniz. Bu farklılığın Anayasa’ya uygunluğunu da tartışmak mümkün.

Özü nedir?

Kanunla ilgili tüm detayları sizlere duyurmuştuk. Varlık Barışı Kanunu’na ve 7417 Sayılı Torba Kanunu’na linkleri tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Tebliğ taslağı ile yayımlanan Tebliğ arasında bazı önemli farklılıklar var. Mali İdare’nin ikincil düzenlemeleri bu şekilde Taslak olarak yayımlayıp gelen görüş ve önerileri dikkate almasını önemsiyoruz. Benzeri bir şekilde uluslararası iyi uygulama örneği olarak gelen görüş ve öneri sayısını, tüm önerileri olmasa dahi bir özet tablo olarak kamuoyu ile de paylaşmasının değerli olacağını öngörüyoruz.

Tebliğde neler var?

Söz konusu Tebliğde çok ayrıntılı bir şekilde;

• Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının, madde hükümleri çerçevesinde, 31 Mart 2023 tarihine kadar Türkiye’deki banka veya aracı kurumlara bildirilmesine, verginin ödenmesine ve iadesine,
• Madde kapsamında bildirime konu edilen varlıkların bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda mevcut ya da yeni açılan bir hesaba transfer edilmesine,
• Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan, ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazların, 31 Mart 2023 tarihine kadar gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairelerine beyan edilmesine,
• Şahıs şirketleri, adi ortaklıklar ve mükellef olmayanlar tarafından da bu beyanın yapılmasına ve verginin ödenmesine, (Yeni)
• Şirketlerin kanuni temsilcileri, ortakları ya da şirket veya şirketin ortakları adına madde kapsamına giren varlıkları ile şirket veya şirket ortaklarına ait olduğu halde şirketin kanuni temsilcileri, ortakları veya vekilleri dışındaki kişilerce tasarruf edilen varlıkların bildirim ve beyanına,
• Bildirilen veya beyan edilen varlıkların; değerleme ölçütlerine ve defter tutan mükelleflerce kanuni defterlere kaydedilmesine,
• Bu varlıklarla ilgili gelir, gider ve amortisman uygulamasına,
• Madde kapsamında bulunan varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin vergi incelemesi ve tarhiyatı yapılmayacağına ve bu varlıklar dışındaki diğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri sonucunda bulunan matrah farklarına mahsubuna ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.

Taslakta olmayıp gelen görüş ve önerilerle şekillendiğini düşündüğümüz ilaveleri okuma kolaylığı için yazımızda (Yeni) olarak gösterdik.

Uygulama nasıl olacak?

Yurtdışında bulunan varlıkların bildirim usulü nasıl olacak?

• Gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları 2023 Mart ayı sonuna kadar banka veya aracı kurumlara bildirilir.
• Yurt dışında bulunan varlıklar için tek bir bildirim verilmesi esastır.
• Kapsama giren varlıklar, yurt dışında bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin en geç Mart 2023 sonuna kadar kapatılmasında kullanılabilir. Bu takdirde, defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla, borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye'ye getirilme şartı aranmaksızın bu madde hükümlerinden yararlanılır.
  • 5 Temmuz 2022 tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan sermaye avanslarının, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce Türkiye'ye getirilmek suretiyle karşılanmış olması hâlinde, söz konusu avansların en geç 31 Mart 2023 tarihine kadar defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla bu madde hükümlerinden yararlanılır.
  • Yeni: Taslakta olmayan bir fıkra Tebliğe eklenmek suretiyle, yurt dışı kredilerin ve sermaye avanslarının kapatılmasında kullanılan varlıkların da banka ve aracı kurumlara bildirilmesi zorunluluğu öngörülmüştür.

Türkiye’de bulunan varlıklarda uygulama nasıl olacak?

• Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar, 31/3/2023 tarihine kadar vergi dairelerine beyan edilir.
• Bu kapsamda bildirilen veya beyan edilen varlıklar 213 sayılı Kanun uyarınca defter tutan mükellefler tarafından bildirim veya beyan tarihi itibarıyla kanuni defterlere kaydedilir.
  • Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu madde hükümleri uyarınca kanuni defterlerine kaydettikleri kıymetler için pasifte özel fon hesabı açarlar.
  • Bu fon hesabı bildirim veya beyan tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez, sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılamaz, işletmenin tasfiye edilmesi halinde ise vergilendirilmez.
    • Yeni: Kanunda olmayan/öngörülmeyen bir cümle Tebliğe eklenmek suretiyle, sadece fon hesabının değil bildirim/beyana tabi varlığın da işletmeden çekilmemesi öngörülmüştür.
    • Kanun maddesinde sadece fon için yer alan bu düzenlemenin Tebliğde varlıkları da kapsamış olması önemlidir.
    • 2 yıldan önce işletmeden çekilirse vergi doğar ve inceleme bağışıklığı ortadan kalkar.
  • Serbest meslek kazanç defteri ile işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler, söz konusu kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterirler. Bu varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz ve bildirim veya beyan tarihinden itibaren iki yıl geçmesi koşuluyla vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir.
  • Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar, bu fıkrada yer alan beyan dışındaki diğer şartlar aranmaksızın madde hükümlerinden yararlanabilirler, bunlar tarafından taşınmaz dışındaki varlıkların en geç beyan tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılmak suretiyle tevsik edilmesi zorunludur.
  • Beyan edilerek işletme kayıtlarına alınacak taşınmazların işletmeye devrine ilişkin tapuda yapılacak işlemlerden, Harçlar Kanunu uyarınca harç alınmaz, bu taşınmazların işletmeye devri Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80 inci maddesi uygulamasında elden çıkarma sayılmaz.

Beyan/bildirime konu varlığın değeri üzerinden vergi alınacaktır.

• Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen yurt dışı varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden bildirilen varlıkların değeri üzerinden
  • Eylül 2022 sonuna kadar yapılan bildirimler için %1,
  • 1 Ekim’den 2022 yılı sonuna kadar yapılan bildirimler için %2,
  • 2023 Mart ayı sonuna kadar yapılan bildirimler için %3 oranında peşin olarak tahsil ettikleri vergiyi, bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyanname ile bağlı bulunduğu vergi dairesine beyan eder ve aynı sürede öderler.

Yurt dışı varlıklar 1 yıl elde tutulursa ödenen vergiyi iade alma imkânı var.

• Bildirilen varlıkların, Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edildiği veya yurt dışından getirilerek bu hesaplara yatırıldığı tarihten itibaren en az bir yıl süreyle tutulması halinde vergi %0 olarak uygulanır.
• Bu takdirde, banka ve aracı kurumlar tarafından bildirim esnasında tahsil edilerek vergi dairesine ödenen vergi, bildirim sahibinin ilgili vergi dairesine başvurusu üzerine iade edilir.

• Vergi dairelerine beyan edilen varlıkların değeri üzerinden %3 oranında vergi tarh edilir ve bu vergi, tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenir. Ödenen vergi, hiçbir suretle gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez.

Amortisman hükümleri uygulanmaz!

• Bildirim ve beyana konu edilen varlıklarla ilgili olarak 213 sayılı Kanunun amortismanlara ilişkin hükümleri uygulanmaz. Bu varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmez.
  • Yeni: Taslakta yer almayan bir cümle Tebliğe eklenmek suretiyle amortisman ayrılmaması öngörülen bu varlıkların daha sonra elden çıkarılması durumunda ise genel esaslar çerçevesinde vergileneceği açıklığa kavuşturulmuştur.

Uygulama vergi inceleme kalkanı sağlıyor! Bu nokta çok önemli, eski uygulamalarda bu şekilde bir detaylandırma yoktu.

• Bildirilen veya beyan edilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.
  • Diğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri ile takdir komisyonu kararları sonucu bulunan matrah farkının madde kapsamında bildirilen veya beyan edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespiti ve bildirilen veya beyan edilen varlık tutarının, bulunan matrah farkına eşit ya da fazla olması durumunda matrah farkına ilişkin tarhiyat yapılmaz.
  • Bulunan matrah farkının, bildirilen veya beyan edilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığının tespitine rağmen söz konusu varlık tutarlarından büyük olması durumunda sadece aradaki fark tutar üzerinden vergi tarhiyatı yapılır.
• Vergi incelemesi veya takdir komisyonu kararları sonucunda bildirim veya beyana konu edilen varlıklar dışındaki nedenlerle matrah farkı tespit edilmesi durumunda, bu madde kapsamında bildirilen veya beyan edilen tutarlar, bulunan matrah farkından mahsup edilmeksizin tarhiyat yapılır.
  • Yeni: Tebliğin 7/5’inci maddesine göre şahıs şirketleri ile adi ortaklıkların gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmamakta olup, bunlar adına stopaj ve katma değer vergisi yönünden mükellefiyet tesis edilmektedir. Bu kapsamda, şahıs şirketleri ile adi ortaklıklar adına da beyanda bulunulması mümkün bulunmakta olup, beyan edilen varlıklar dolayısıyla şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar katma değer vergisi, ortaklar ise gelir veya kurumlar vergisi yönünden vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmaması imkanından faydalanabilecektir.
• Bildirildiği halde, bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren üç ay içinde Türkiye'ye getirilmemesi veya Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmemesi ile bildirilen veya beyan edilen tutarlara ilişkin tarh edilen vergilerin süresinde ödenmemesi ve bu maddede yer alan diğer şartların yerine getirilmemesi hallerinde vergi incelemesi bağışıklığından yararlanılamaz.
• Vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra bu madde kapsamında yapılan bildirim ve beyanlar dolayısıyla söz konusu inceleme veya takdir komisyonu kararları sonucunda yapılacak tarhiyatlar için de d vergi incelemesi bağışıklığından yararlanılamaz.

Daha sonra yapılacak düzeltmeler ve sonuçları nasıl olacak!

• Bildirim ve beyan süresi sona erdikten sonra bildirim veya beyanlara ilişkin düzeltme yapılamaz.
  • Yeni: Taslak tebliğde olmayan bir cümle Tebliğe eklenmek suretiyle, süresi içinde ilk bildirime konu edilen varlıkların azaltılması durumunda azaltılan tutara isabet eden verginin banka ve aracı kurum tarafından bildirim sahibine iade edilmesi öngörülmüştür.

Dikkat çeken noktalar

Varlık barışına ilişkin dikkat çeken önemli bazı konular şu şekildedir;

• Yapılan düzenleme ilk kez Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 15. madde ile yapılmıştır.
• Yurtiçi varlık barışında %3 olarak sabit oranlı bir vergi varken yurtdışı varlık barışında ise bildirim tarihlerine göre %3, %2 ve %1 oranlarında vergilendirme yapılacaktır. Eğer yurt dışından bir varlık getiriyorsanız ne kadar erken bildirim yaparsanız o kadar iyi.
• Yurt dışı varlık barışı kapsamında bildirimi yapılan varlıkların banka veya aracı kurumlarda en az bir yıl süreyle tutulması halinde daha önce alınan vergi iade edilecektir. Kanunda bir yıllık elde tutma süresi öngörülmüşken Tebliğde fona alınan tutarın ve varlığın iki yıl tutulması öngörülmüştür.
• Yurtdışı varlık barışında bildirimi yapılan varlıkların 3 ay içerisinde Türkiye’ye getirilmesi gerekmektedir. İlgili varlıklar bu süre içerisinde Türkiye’ye getirilmezse Kanunun sağladığı avantajlardan faydalanılamayacak ayrıca bildirime konu varlıklar üzerinden alınacak vergi gecikme zammı ile birlikte 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilecektir.
• Yurtiçi varlık barışı kapsamında işletmeye devrolunan taşınmazların devrinde tapu harcı alınmayacaktır. Bu konuda vergi dairesi tapu idaresine bilgi verecektir.
• Varlık barışında işletmeler söz konusu varlıkları aktif hesaplarına kaydedecek ve karşılığında pasifte özel bir fon hesabı oluşturacaklardır. Fon hesabına alınan tutarların sermayeye ilave dışında iki yıl süreyle işletmeden çekilmemesi gerekmektedir.
• Bu varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin olarak vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılamayacaktır. Bu şekilde bir uygulama daha önce yoktu.
• Varlık barışı kapsamında ödenen vergilerin gelir veya kurumlar vergisi açısından indirim veya gider olarak dikkate alınması da mümkün bulunmamaktadır.

Değerlendirmeler

Daha öncekilerle karşılaştırınca varlık barışı uygulamasında gördüklerimiz şunlar:

• Varlık barışı daha önce de defalarca uygulanmıştır.
• Yurt dışından getirilen varlıklar için bildirim, yurt içinden gelenler için beyanname/beyan terminolojisi kullanılıyor. Uygulamaya ilişkin bütün tebliğ, sirküler, beyanname düzenleme programında yapılan değişiklikler vs bu minvalde ilerliyor. VUK genel olarak vergilemede beyan ve beyannameyi esas alırken, yurt dışından getirilenlerde bildirim kelimesinin yarattığı lehe/aleyhe pek çok durum yaşanabilir.
  • İlk akla gelen, beyana karşı dava açma, ihtirazı kayıt uygulamasıdır.
  • İkincisi ise resen tarh, tahakkuk fişi, inceleme gibi çoğu esaslı konu beyan/beyanname durumları için geçerli. Örneğin; bildirimlerde vergilendirme veya hesap hatası olursa VUK’un hata hükümlerine lafzi olarak girmiyor. (VUK md 116-126) Bu tür durumlar için mutlaka mali müşavirinize veya vergi danışmanınıza başvurunuz.
• Yurt içinde taşınmazlarda harç alınmaması kanunilik açısından gerekli ve olumlu bir uygulama. Aynı şekilde sahip olunan taşınmazın elden çıkarılması dolayısıyla değer artış kazancına konu edilmeyeceğinin de kanunda yerini bulmuş olmasını takdir edelim.
• Önceki uygulamalar bazen vergili bazen de vergisiz yapıldı. – Vergisiz yapılan bir varlık barışı sonrasında dönemin Maliye Bakanına- vergi alınmayınca insanlar korkuyor getirmiyor, en iyisi cüzi bir vergi alınsın denildi bazı meslektaşlar tarafından.
• Bu sefer yurt dışından gelen varlıklar için artan oranlı bir vergi ve hatta iade var. Yurt içindekiler için bu avantaj yok, Tebliğ’de de bu konuda bir değişiklik veya açıklama yapılmadı. Yurt içindeki varlıklar için bu avantajın öngörülmemiş olmasının Anayasa’ya uygunluğu ise tartışmalı görülebilir.
• Yurt dışından getirilen varlıklar 1 yıl elde tutulursa alınan vergi iade edilecektir.
• Gelen dövizler için şirketlerde BDDK’nın en son aldığı kredi kullanma limitine ilişkin kararı karşısındaki durumunu, kur korumalı mevduata girip girmeyeceğini veya başka enstrümanlarla desteklenip desteklenmeyeceğini de yaşayarak göreceğiz.
• Önceki varlık barışlarına kaç adet başvuru olduğu ve ne kadar tutarın bildirim konusu yapıldığı, ne kadar tutarın gerçekten geldiği açıklanmadığı için bilimsel bir analiz yapma ve akademik çalışma imkânı olamamaktadır.

7417 Sayılı Kanuna ilişkin olarak, yurt içi ve yurt dışı varlıklarda uygulama farklılıkları için karşılaştırma tablomuza ulaşabilirsiniz.

Bu konuyla alakalı sorularınız için danışmanlarımızla her zaman iletişime geçebilirsiniz.

Sevgi & Saygılarımızla,

Tax & International Advisory | Taxia & Taxademy