TAXIA Kişisel Rıza Formu

2025/29 Kamu Gözetim Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) 2024 Yılı Faaliyet Raporu Özeti

T.C. Kamu Gözetim Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (“KGK”) 2021-2025 dönemlerini kapsayan 2024 yılına ilişkin izleme ve değerlendirme faaliyetlerini gerçekleştirmiş ve performans sonuçlarını ortaya koymuştur.2024 yılı yeni standartlar, yüksek enflasyonlu muhasebe, sürdürülebilirlik, katılım finans muhasebe standartları, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için standart taslağı (KAGİ FRS) bağımsız denetim kriterlerine ilişkin güncellemeler, denetim ve gözetim faaliyetleriyle yoğun bir yıl olmuştur.

KGK tarafından ilki 2012 yılında yayımlanmış olan raporların tamamına web sayfasından ulaşabilirsiniz.

Raporda KGK’nın 2024 yılı içerisinde yapmış olduğu faaliyetler, incelemeler, gözetim çalışmaları, uluslararası iş birlikleri, firmaların ve bağımsız denetim kuruluşlarının dikkat etmesi gereken kritik konular ve KGK’nın strateji ve performansı ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Raporun tamamına ulaşmak için tıklayınız.

KGK’nın yapmış olduğu faaliyet ve sonuçlarının özetini aşağıda ana başlıklar altında görebilirsiniz.

DÜZENLEME FAALİYETLERİ

KGK temel fonksiyonlarından olan “düzenleme” kapsamındaki faaliyetlerini aşağıda listelemiştir;

• TMS, TSRS ve TDS’lerin oluşturulmasına ve yayımlanmasına ilişkin çalışmalar,
• Uluslararası standarlarda yapılan değişikliklerin TMS, TSRS ve TDS’lere yansıtılmasına yönelik çalışmalar,
• Standartlara ilişkin ikincil düzenlemelere yönelik çalışmalar,
• TFRS taksonomi çalışmaları,
• Faizsiz finans alanında yayımlanan uluslararası muhasebe ve denetim standartlarının mevzuatımıza kazandırılmasına yönelik çalışmalar,
• Uluslararası standartlarla uyumlu mesleki etik kurallarının belirlenmesine ilişkin çalışmalar,
• TMS, TSRS ve TDS’lerin uygulanmasına yönelik üçüncül düzenleme çalışmaları,
• Denetim faaliyetlerine ilişkin ikincil düzenleme çalışmaları,
• KGK’ca yapılacak denetim faaliyetlerine ilişkin denetim rehberlerinin geliştirilmesi çalışmaları,
• Yetkilendirme ve meslek mensuplarının sürekli eğitimine ilişkin düzenlemeler, çerçevesinde yürütmektedir.

Bu kapsam içinde yer alan 2024 yılı KGK çalışmaları özet olarak şöyle bahsedilmiştir;

• Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dahil)
• Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri
• Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlerin Uygulandığı İşler
• Finansal Bilgileri Derleme İşi
• KFMS 41: Ara Dönem Finansal Raporlama
• Rotasyon Hükümlerinin Uygulanması ve Sürelerin Hesaplanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
• Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS) Konsolide ve Münferit Tabloların Güncellenmesi
• Küçük ve Mikro İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı (KÜMİ FRS) Konsolide ve Münferit Tabloların Güncellenmesi
• Takas Edilebilirliğin Bulunmaması-TMS 21’e İlişkin Değişiklikler
• BOBİ FRS - Büyük İşletmeye İlişkin Değişiklikler
• BOBİ FRS- Kripto Varlıklara İlişkin Değişiklikler
• Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
• Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Eğitimlerine İlişkin Usul ve Esaslar Kurul Kararı
• Sürdürülebilirlik Raporlarına Yönelik Güvence Denetimlerinin Zorunlu Hale Getirilmesine İlişkin Kurul Kararı
• Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlamaları (TSRS) Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararı
• Bağımsız Denetçilik Sınav Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ
• Hizmet Bedellerinin Belirlenmesine Dair Kurul Kararı,

Listelenen bu düzenlemelerin yanı sıra;

• Katılım Finans Muhasebe Standartları KFMS 42: Katılım Sigortacılığı Kuruluşlarının Finansal Tablolarında Sunum ve Açıklamalar Taslak Metni ile KFMS 43: Katılım Sigortacılığı: Muhasebeleştirme ve Ölçme Taslak Metinleri KGK internet sitesinde kamuoyu görüşüne açılmıştır
• “Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Hakkında Uygulama Rehberi” uygulamada karşılaşılabilecek hususların daha kapsamlı bir biçimde ele alınabilmesi amacıyla 2024 yılı içerisinde iki kez güncellenmiştir.
• Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşları ile finansal tablo kullanıcılarının enflasyon muhasebesine ilişkin bilgi ve farkındalık düzeyini arttırmak için “Enflasyon Muhasebesi” eğitimleri düzenlenmiştir.
• TFRS ya da BOBİ FRS’ye uygun finansal tabloların hazırlanmasına imkân veren bir hesap planı oluşturulmasına yönelik yürütülen çalışmalar tamamlanarak ‘Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı’ yayımlanmıştır.
• “Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi”ne ilişkin değişiklikler yayımlanmıştır.
• Kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yönelik muhasebe uygulamalarında şeffaflığın artırılması ile muhasebeleştirme ve raporlama da birliğin sağlanması amacıyla Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar İçin Finansal Raporlama Standardı (KAGİ FRS) taslak standart metinleri oluşturulmuştur.
• Türkiye Finansal Raporlama Standartları Taksonomisinde Yapılan Değişiklikler işlenerek 2024 TFRS Taksonomisi yayımlanmıştır.
• TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama Taslak Metni yayımlanarak kamuoyu görüşüne açılmıştır. Ayrıca TFRS 18 standardının getirdiği yenilik ve değişikliklerin anlaşılmasını sağlamak amacıyla KGK tarafından webinar düzenlenmiştir.
• TFRS 19 Kamuya Hesap Verme Sorumluluğu Bulunmayan Bağlı Ortaklıklar: Açıklamalar taslak metni yayımlanarak kamuoyu görüşüne açılmıştır. Ayrıca TFRS 19 standardının getirdiği yenilik ve değişikliklerin anlaşılmasını sağlamak amacıyla KGK tarafından webinar düzenlenmiştir.
• Finansal tablolarını zorunlu ya da ihtiyari olarak TFRS ya da BOBİ FRS uyarınca hazırlayan ve TMS 29 ya da BOBİ FRS Bölüm 25 kapsamında finansal tablolarını enflasyona göre düzelten işletmeler için “Net Parasal Pozisyon Kazançları (Kayıpları) Kalemine İlişkin Dipnot Açıklamalarının Sunulması” hakkında kurul kararı yayımlanmıştır.
• TSRS üzerine çeşitli düzenlemeleri içeren ve tanıtımlarının gerçekleştirildiği ‘Genel Bilgilendirme’ dokümanı yayımlanmıştır.
• TSRS 2’nin Sektör Bazlı Uygulanmasına İlişkin Rehber adıyla 68 sektöre ilişkin metinler kamuoyu görüşüne açılmıştır.
• Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitimlerinde eğitim kuruluşlarına ilişkin belirlenen kriterler ve akreditasyon başvurusu duyurusu yayımlanmıştır.
• Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Eğitimlerine İlişkin Usul ve Esasların Belirlenmesi Konulu Kurul Kararı kapsamında altı eğitim kuruluşu akredite edilmiştir.
• Bağımsız denetim kuruluşları ve denetim üstlenen bağımsız denetçilerin kalite yönetim sistemlerini tasarlamaları ve uygulamalarına ilişkin rehberlik sağlamak amacıyla “Küçük ve Orta Ölçekli Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetim Aracı” ile “Örnek Risk Matrisi” KGK internet sitesinde yayımlanmıştır.
• Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair 6434 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının revize edilerek uygulanmasının kolaylaştırılması, bağımsız denetime tabi şirket sayılarının kademeli ve AB kriterleri ile diğer kurumların düzenlemelerine uygun olarak artışının sağlanması amacıyla “Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar” Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
• TMS’ler çerçevesinde finansal tablo hazırlayan şirketlerin 2024 yılında bağımsız denetim kapsamında olup olmadıklarının tespitinde, enflasyon muhasebesine tabi tutulan finansal tablolarla ilgili oluşabilecek tereddütleri gidermek ve Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair 6434 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararında yapılan diğer değişiklikler çerçevesinde gerekli revizyonları yapmak amacıyla “Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararına İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılması Hakkında Usul ve Esaslar” Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
• Sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri nezdinde yürütülen bağımsız denetimlere olan güvenin ve denetimlerin kalitesinin artırılması amacıyla “Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketlerinin Bağımsız Denetimlerini Üstlenebilecek Bağımsız Denetim Kuruluşları İçin Aranacak İlave Şartlara İlişkin Kurul Kararı” Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
• Sürdürülebilirlik raporlarına ilişkin güvence denetimlerinin uluslararası standartlarla uyumlu ve tutarlı bir şekilde yürütülmesini ve uluslararası geçerliliğini sağlamak, sürdürülebilirlik raporlarının ve yürütülecek güvence denetimlerinin kalitesini artırmak amacıyla IAASB tarafından yayımlanan “Uluslararası Sürdürülebilirlik Güvence Denetimi Standardı 5000 (USGDS 5000) Sürdürülebilirlik Güvence Denetimine İlişkin Genel Hükümler”in mevzuatımıza kazandırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.
• Sürdürülebilirlik raporlarına ilişkin güvence denetimi yürüten denetçilerden beklenen davranışlara ve söz konusu denetimlerde uyulması gereken etik hükümlere yönelik bir çerçeve oluşturulması amacıyla Uluslararası Etik Standartları Kurulu (IESBA) tarafından yayımlanan “Sürdürülebilirlik Güvencesi İçin Uluslararası Etik Kurallar (Uluslararası Bağımsızlık Standartları Dahil)”ın mevzuatımıza kazandırılmasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.

İNCELEME FAALİYETLERİ

Bu kapsamda KGK yetki alanı içerisinde 2024 yılında, toplam 92 bağımsız denetim kuruluşu (BDK) ve denetimi üstlenen bağımsız denetçi (DÜSBD) nezdinde inceleme yapılmıştır. Yapılan incelemelerin 73’ü Yıllık İnceleme Planı kapsamında yapılan dosya incelemelerinden, 19’u ise diğer incelemelerden (diğer kurum ve kurum içi bildirimleri incelemesinden) oluşmaktadır. 2024 yılında 68 BDK ve 5 DÜSBD nezdinde olmak üzere toplamda 73 adet seçilmiş dosya incelemesi; ayrıca 18 BDK ve 1 DÜSBD nezdinde olmak üzere toplamda 19 adet diğer inceleme faaliyetleri gerçekleştirilmiştir.

2023 Yılı Yıllık İnceleme Raporu

2023 Yılı İnceleme Raporunda, yapılan incelemelerde en fazla karşılaşılan bulgular MODV, Stoklar, Hasılat, Ticari Alacaklar ve Ticari Borçlardır.

2023 Yılı İnceleme Raporunda, yapılan incelemelerde Yaygın Olarak Tespit Edilen Denetim Standartları Bulguları; Risk Olarak Değerlendirilmiş Hususlar (BDS 330), Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi (BDS 315), Bağımsız Denetimde Örnekleme (BDS 530), İlişkili Taraflar (BDS 550), Kilit Denetim Konuları (BDS 701), Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumluluklar (BDS 240), Bağımsız Denetimin Planlanması (BDS 300), İşletmenin Sürekliliği (BDS 570)- Finansal Tabloların Bağımsız Denetimde Kalite Kontrol (BDS 220)’dir.

GÖZETİM FAALİYETLERİ

Gözetim faaliyetleri, esas olarak denetçiler ile denetim kuruluşları tarafından Bağımsız Denetim Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde KGK’ca, Sözleşme Bilgi Girişi Sisteminden yapılan bildirimler üzerinden yürütülür. Gözetim fonksiyonu kapsamında faaliyet alanları şu şekilde açıklanabilir:

• Bildirimlerin elektronik ortamda alınması ve gözetim faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için gerekli sistemlerin oluşturulması,
• Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruma ve kamuoyuna yapmış oldukları bildirim ve açıklamalar ile faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunun gözetilmesi, mevzuata aykırılıkları tespit edilenler hakkında gerekli işlemlerin yürütülmesi,
• Gözetim faaliyetlerinde diğer kamu kurumlarının görev alanına giren mevzuata aykırı bir hususun tespiti halinde durumun ilgili kurumlara iletilmesi,
• Denetime tabi olduğu halde bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen şirketler hakkında ilgili kurumlara bildirimlerde bulunulması.

Sözleşme Bildirimleri Gözetimi

Denetim kuruluşları ve denetçiler tarafından imzalanan denetim sözleşmelerinin Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 34/1-b maddesi uyarınca imza tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde Sözleşme Bilgi Girişi Sistemi üzerinden KGK’ya bildirilmesi gerekmektedir.

2024 Dönemi gözetim faaliyetleri kapsamında toplam 23.365 sözleşme gözetim kapsamına alınmıştır. Kontrolü yapılan 23.365 sözleşmenin 19’unda çeşitli konularda en çok bulunan bulgular şöyledir;

• Denetim ekiplerinde görevlendirilen denetçilerin denetim yapmaya yetkili olduğu alanların denetimi yapılan şirketi kapsamaması
• Kuruluş rotasyon sürelerine aykırılık
• Denetim ekibi rotasyon sürelerine aykırılık

Denetim Raporu Bildirimleri Gözetimi

2024 Dönemi gözetim faaliyetleri kapsamında toplam 14.223 denetim raporu gözetim kapsamına alınmıştır. Kontrolü yapılan 14.223 denetim raporunun 2’sinde çeşitli konularda bulgular tespit edilmiştir. Söz konusu 2 denetim raporunda tespit edilen bulgular konusu itibarıyla şöyledir;

• Sürekli eğitim yükümlülüğü nedeniyle gayri faal durumda olan sorumlu denetçinin denetim raporu imzalaması.

Gelir Bildirimleri Gözetimi

Denetim kuruluşları ve denetçilerin son takvim yılına ait gelirlerini Mayıs ayının on beşinci gününün sonuna kadar Sözleşme Bilgi Girişi Sistemi üzerinden KGK’ya bildirmeleri gerekmektedir. 2024 Dönemi gözetim faaliyetleri kapsamında, denetim sözleşmesi imzalayan toplam 443 denetim kuruluşu/denetçi gözetim kapsamına alınmıştır.ve düzenlenen yükümlülükler konusunda herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.

Şeffaflık Raporu Bildirimleri Gözetimi

Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 36’ncı maddesine göre, hesap dönemi kapanışını müteakip dördüncü ayın sonuna kadar yıllık şeffaflık raporunu hazırlamaları, Sözleşme Bilgi Girişi Sistemi üzerinden KGK’ya bildirmeleri ve ayrıca kendi internet sitelerinde yayımlamaları gerekmektedir. KAYİK denetimi yapma yetkisi bulunan toplam 163 denetim kuruluşu gözetim kapsamına alınmıştır.

İnceleme Raporları ile İlgili İşlemler

2024 yılında, 2024 ve önceki dönemlerde incelemesi tamamlanan 83 inceleme raporuna yönelik işlem yapılmıştır. Bu inceleme raporları müzekkereler hazırlanarak Kurul’a sunulmuş olup Kurul’da alınan kararlar ile;

• 11 denetim kuruluşu ve 7 sorumlu denetçinin mevzuat hükümlerine riayet etmeleri hususunda İKAZ edilmesine karar verilmiş, 65 denetim kuruluşu, 34 sorumlu denetçi ve 1 denetim üstlenen bağımsız denetçi hakkında UYARI yaptırımı uygulanmasına karar verilmiş,
• 35 sorumlu denetçi ve 4 denetim üstlenen bağımsız denetçi hakkında FAALİYET İZNİNİ ASKIYA ALINMASI yaptırımı uygulanmasına karar verilmiştir.
• 2 Denetim kuruluşu ve sorumlu denetçi için herhangi bir yaptırım uygulanmamıştır.
• İdari Yaptırım Kararı verilen denetim kuruluşları için toplam olarak 21.229.742,00 TL idari para cezası kesilmiştir.

Gözetim Raporları ile İlgili İşlemler

2024 yılında, incelemesi tamamlanan 23 gözetim raporuna yönelik işlem yapılmıştır. Bu gözetim raporları müzekkereler hazırlanarak Kurul’a sunulmuş olup, Kurulda alınan kararlar ile;

• 7 Denetim kuruluşunun mevzuat hükümlerine riayet etmeleri hususunda İKAZ edilmesine karar verilmiş,
• 17 Denetim kuruluşu ve 1 denetim üstlenen bağımsız denetçi hakkında UYARI yaptırımı uygulanmasına karar verilmiş,
• 2 Denetim kuruluşuna 2’şer adet idari yaptırım uygulanmıştır.
• İdari Yaptırım Kararı verilen denetim kuruluşları için toplam olarak 3.283.258,00 TL idari para cezası kesilmiştir.

BAĞIMSIZ DENETÇİ YETKİLENDİRME

2024 yılında yetkilendirilen denetçilerin 183’ü SMMM iken 40’ı YMM’dir. 2024 takvim yılında 223 meslek mensubuna; Bağımsız Denetim Resmi Siciline tescilin bir vesikası olarak bağımsız denetçi belgeleri bastırılarak teslim edilmiştir. 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla KGK’ya yapılan başvurularla birlikte toplam 19.801 meslek mensubu yetkilendirilmiş, bunların 17.972’si bağımsız denetçi olarak sicile kaydedilmiştir.

Bağımsız Denetim Kuruluşu ve Denetim Üstlenen Denetçi Yetkilendirme

31 Aralık 2024 itibarıyla Bağımsız Denetim Kuruluşu Resmi Sicilinde 422 kuruluş yer almakta bu kuruluşların 4 tanesi gayri faal konumda bulunmakta olup sicilde aktif olarak kayıtlı bulunan denetim kuruluşu sayısı 418’dir. Tescil ve ilan işlemleri tamamlanan ve sicilde aktif olarak kayıtlı bulunan 418 bağımsız denetim kuruluşundan 166’sı KAYİK Dahil Bağımsız Denetim yetkisini ve 252’si KAYİK Hariç Bağımsız Denetim yetkisini haiz bulunmaktadır.

2024 Bağımsız denetimde kurumsallaşmanın sağlanması, bağımsız denetime olan güvenin ve kalitenin artırılması ve bağımsız denetimde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde 21 Temmuz 2017 tarihinde yapılan değişiklik ile bağımsız denetçilerin kendi adlarına denetim faaliyetinde bulunabilmeleri için “Denetim Üstlenen Denetçi” olarak KGK’dan onay almaları zorunlu hale getirilmiştir.

SONUÇ

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre kamu idareleri, bütçeleri ile stratejik plan ve performans programlarını izlemek ve değerlendirmek amacıyla nesnel, sistematik ve düzenli olarak veri toplar ve analiz eder. İzleme ve değerlendirme sonuçları idare faaliyet raporlarında gösterilir. Faaliyet raporlarının ana amacı kamusal kaynakları kullanan kamunun hesap verme ve faaliyet sonuçlarını ve strateji/performansını ortaya koymasıdır. Geçmiş yılların süslü ve bol resimli faaliyet raporlarından sonuçlara ve faaliyetlere odaklı bir formata geçilmiş olduğunu görmekteyiz.

KGK faaliyet raporunda 2012 yılıyla karşılaştırıldığında çok daha fazla faaliyeti, hedefi, alt çalışmayı ve sonuçlarını raporlamıştır. Ülkemizde nispeten yeni olan bu alanda gidilecek çok daha yol olduğu da görülmektedir. Özellikle yapılan sözleşme bildirimleri, incelenen konular, rotasyon, tekrar eden hatalar, görüş türleri ve sonuçları itibariyle daha fayda temelli bir baza oturması gerektiği anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak KGK bu faaliyet raporunda Üstünlükler ve Zayıflıkları da ortaya koymuştur. Söz konusu sonuçlar incelendiğinde stratejik planda ortaya konulan amaç ve hedefler kapsamında, stratejik planların üçüncü uygulama yılı olan 2024 faaliyet yılında hedef göstergelerde önemli ölçüde gerçekleşmeler yaşanmış, mevcut amaç, hedef ve göstergeler kapsamında belirlenen faaliyetler titizlikle yürütüldüğü vurgulanmıştır. Bu kapsamda, 2021-2025 dönemi stratejik planların üçüncü uygulama dönemi olan 2024 yılı sonunda; mevcut 3 amaç, 15 hedef ve 35 göstergeden 24 gösterge hedefinin tamamen 10’unun kısmen gerçekleştirilmiş olduğu, 1 gösterge hedefine ise ulaşılamadığı belirtilmiştir.

Bu konuda sorularınız için bağımsız denetim ekibimize ulaşabilirsiniz.

Şaban Küçük, saban.kucuk@taxia.com.tr

Onur Niş, onur.nis@taxia.com.tr

Sibel Aygün, sibel.aygun@taxia.com.tr

Gamze Akdaş, gamze.akdas@taxia.com.tr

Ali İğdeci, ali.igdeci@taxia.com.tr

Bozkurt Ali Türküsev, ali.turkusev@taxia.com.tr

Saygılarımızla,

Taxia