TAXIA Kişisel Rıza Formu

2025/20 Dijital Dönüşümde Muhasebe Boyutu

Maliye bakanlığı artık muhasebe ve vergi süreçlerini daha bilinçli ve koruyucu olabilmesi adına, dijitalleşme adına adımlar atmaya devam ediyor ve dijitalleşme sürecine karşı birçok gelişmiş ülkeye nazaran çok daha ileri seviyedeki ilgisini kesinlikle duraksatmıyor.

Bu süreçte en büyük tavsiye tüm paydaşların bu süreçlere olumlu yaklaşarak hızlı bir şekilde uyum sağlaması ve eksik olunan taraflarının işletmelerce giderilmesi yönündedir. Zira maliye bu yönde mükellefler tarafından yapılacak hatalar konusunda cezai işlemlere başvurabiliyor.

• Dijitalleşme (E-Dönüşüm)

• Son dönem çıkan yeni e dijitalleşme tebliğlerinden bahsetmeden önce dijitalleşme sürecinden kabaca bahsedecek olursak; bu sürecin pek tabii bir tarihsel süreci var. Fakat tarihsel detay boyutuna girmeden kronolojik olarak anlatacak olursak;
• Malum fatura dediğimizde akla gelen ilk Maliye Bakanlığı mührünün her zamanki gibi olduğu hali hazırda 3.000 TL ye kadar kesilebilecek faturalar için kullanılabilecek olan kâğıt faturalar bulunmaktadır. Bu fatura türünü maliye bakanlığının anlaşmalı olduğu matbaalardan bastırabilirsiniz. Fakat bunu sadece KDV dahil 3.000 TL ye kadar kullanabilirsiniz.
• KDV dahil 3.000 TL’yi geçen tüm faturalar dijital ortamda düzenlenmelidir. Firma eğer e fatura mükellefi değilse e arşiv (maliye bakanlığın ücret talep etmeden sunmuş olduğu portal) eğer e fatura (özel olarak maliye bakanlığı ile anlaşmalı özel sektör dijital fatura kesme portalları) mükellefi ise e fatura kesilmek zorundadır.
• E faturayı kimler kullanabilir. Tabii gönüllü olarak kullanılabilir ya da maliye bakanlığının açıklamış olduğu hadleri açan tüm işletmeler zorunlu olarak geçmek zorundadırlar.

• Kimler zorunlu olarak E-Faturaya geçer;

• Brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan işletmeler.
• Kendi internet sitelerinde veya platformlar üzerinden 500 bin TL ve üzeri hasılat elde edenler.
• Gayrimenkul ve Motorlu Taşıt İşlemleri alanlarında faaliyet gösterip 500 bin TL üzeri gelir elde eden işletmeler.
• Konaklama hizmeti sunan otel, pansiyon gibi işletmeler.
• İhracat işlemlerinde KDV Kanunu’nun 11. maddesine göre fatura düzenleyen işletmeler.

• E-Smm (E-Serbest Meslek Makbuzu);

• Serbest meslek mükellefiyeti kapsamında faaliyetleri bulunan tüm mükellefler yapacakları tüm hizmetler karşılığında fatura yerine geçen serbest meslek makbuzu kesmek zorundadır. Görünüş olarak faturadan farkı olmayan makbuzun üzerinden serbest meslek makbuzu ibaresi ger almaktadır.

• Kimler E-Smm (E-Serbest Meslek Makbuzu) kesmek zorundadır?

• Serbest olarak çalışmakta olan Avukatlar, Mali Müşavirler, Yeminli Mali Müşavirler, Sanatçılar (serbest meslek faaliyetinde bulunanlar), Doktorlar, Eczacılar vs.

• E-İrsaliye;

• Bir malın satış sonrası sevkiyatı ya da işletme içinde başka bir alana (depoya) taşınması sürecinin yasal olarak sevk edilebilmesi adına taşınan malın cinsi ve malı tarif eden tüm değerleri ile Maliye Bakanlığı mührünü barındıran taşıma belgesidir.
• E irsaliye kâğıt (elle yazılan) ve e irsaliye (dijital ortamda oluşturulan) olarak iki türlü oluşturulabilir.

• E-İrsaliye geçiş hadleri;

• E Fatura uygulamasına kayıtlı ve 2024 yılı cirosu 10 milyon TL ve üzeri olan mükellefler, 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren e-İrsaliye uygulamasına geçmek zorundadır.
• Demir ve çelik (GTİP 72) ile demir veya çelikten eşya (GTİP 73) üretimi, ithalatı veya ihracatı yapan mükellefler, e-Fatura sistemine kayıtlı olmasalar bile, E İrsaliye uygulamasına geçiş yapmaları zorunludur (basit usulde vergilendirilenler hariç).
• Mükelleflerin söz konusu şartların sağlandığı ayı izleyen dördüncü ayın başından itibaren e-İrsaliye uygulamasına geçmeleri ve bu tarihten itibaren düzenleyecekleri sevk irsaliyelerini istisnai durumlar haricinde, e-İrsaliye olarak düzenlemeleri ve kayıtlı kullanıcılardan e-İrsaliye olarak almaları zorunludur.

• E-Defter;

• E fatura dan sonra 2025 yılı itibariyle tüm işletmeler için e defter kullanım zorunluluğu getirildi. Nedir bu e defter kullanma zorunluluğu?
• E defter; bilanço usulüne bağlı şirketlerin yevmiye defteri, defteri kebir (büyük defter) ve envanter defteri tutmakla yükümlüdür. Maliye Bakanlığı 2011 yılında aldığı kararla defteri kebir ve yevmiye defterlerini şirketlerin bilanço ve satış hadlerine göre zorunlu olarak e deftere geçmesini tebliğ etti ve bulunma birlikte isteyen şirket gönüllü olarak da e deftere geçebiliyordu. Fakat 2024 yılı içerisinde almış olduğu kararla 01.01.2025 den sonra tüm bilanço usulü şirketlerin şartsız olarak artık defteri kebir ve yevmiye defterini e defter ve envanter defterini ise isteğe bağlı e defter olarak kullanma yükümlülüğü getirmiştir.
• Bu doğrultuda 2025 yılı itibariyle tüm işletmeler yevmiye ve defteri kebir (büyük defter) defterlerini e defter olarak tutmak zorundadırlar. Bununla birlikte envanter defteri de isteğe bağlı e defter olarak tutulabilecek.

• Yasal Ticari Defterler;

• İşletmelerin tutmakla yükümlü oldukları kanuni sorumlulukları içerisinde bulunan yasal ticari defterleri bulunmaktadır. Bunlar; yevmiye defter, defteri kebir (büyük defter), envanter defteri, yönetim kurulu defteri, genel kurul defteri, pay defteri, müdürler kurulu defteri.
• Yeni açıklanan tebliğ ile geriye kalan ve yasal defterler arasında olan yönetim kurulu defteri, genel kurul defteri, pay defteri, müdürler kurulu defterinin 01.01.2026 tarihinden itibaren kurulacak tüm şirketlerin zorunlu olarak e defter olarak kullanılmasına karar verilmiştir. 01.01.2026’dan önce kurulan işletmeler ise isteğe bağlı olarak ilgili yasal defterlerini e defter olarak kullanabilecek ve e defter olarak kullanma başvurusu yapılması halinde ilgili fiziki defterlerinin noter tarafından kapanış tasdiklerinin iki ay içinde yapılması gerekecektir.
• Bankalar, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, tüketici finansmanı ve kart hizmetleri şirketleri, varlık yönetim şirketleri, sigorta şirketleri, anonim şirket şeklinde kurulan holdingler, döviz büfesi işleten şirketler, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler, tarım ürünleri lisanslı depoculuk şirketleri, ürün ihtisas borsası şirketleri, bağımsız denetim şirketleri, gözetim şirketleri, teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketleri, 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketler ile serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirketlerin kuruluşları, 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren elektronik ortamda defter tutma yükümlülüğü kapsamına girmektedirler. Bu şirketler, yükümlülüğün doğduğu tarihten itibaren en geç iki ay içinde Tebliği Eki-1’deki örneğe uygun düzenlenen bir kararla birlikte notere başvurarak fiziki defterlerin kapanış onayını yaptırmak zorundadırlar.
• Sistemde oluşturulan defterler üzerinde işlem yapma yetkisi, şirket yönetim organı veya yönetici ortaklar tarafından yönetim organı üyeleri, yönetici ortaklar veya üçüncü kişiler arasından belirlenecek sistem kullanıcısına aittir. Sistem kullanıcısı olarak birden fazla kişi belirlenebilecektir.
• Sistem kullanıcısı, şirketin kuruluşunda Tebliğ Eki-2 ’deki örneğe uygun olarak fiziki ortamda hazırlanan veya MERSİS üzerinden elektronik ortamda oluşturulan ve şirket sözleşmesinde belirlenen yönetim organı üyeleri veya yönetici ortakların tamamı tarafından onaylanan bir formla belirlenir.
• Fiziki olarak defter tutan şirketlerin elektronik ortamda pay defteri tutmaya başlayacağı durumlarda fiziki pay defterinde yer alan güncel durumu gösteren kayıtlar kullanıcı tarafından elektronik pay defterine aktarılır.
• Elektronik ortamda tutulan defterler için açılış ve kapanış onayı aranmaz.
• Sistemde, tüm işlemler kayıt tarihlerine göre üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamayacak şekilde kayıt altında tutulur.
• Elektronik genel kurul ve yönetim kurulu sistemleriyle entegrasyon sağlanana kadar elektronik ortamda düzenlenen kararlar Ticaret Bakanlığı tarafından duyuru yapılana kadar sistem kullanıcısı tarafından Sisteme aktarılacaktır.

• İlgili Sistemle İlgili Kısaltmalar;

• ETDS – Elektronik Ticari Defter Sistemi – Mersis üzerinden kullanılabilecek tüm ticari defterlerin tutulacağı ve yönetilebileceği sistem.
• E-YKS – Elektronik Yönetim Kurulu Sistemi – Mersis üzerinden yönetim kurulu kararlarının alınmak üzere kullanılabileceği sistemdir.
• E-GKS – Elektronik Genel Kurul Sistemi – Mersis üzerinden genel kurul kararlarının alınmak üzere kullanılabileceği sistemdir.
• Son yayınlanan tebliğ 01.07.2025 tarihi ile yürürlüğe girecektir. İlgili tebliğe buradan ulaşabilirsiniz.

• Görüş ve Yorum;

• Dijitalleşme süreci hızla devam ederken vergi mükellefleri zorunlu olarak bu sürece dahil oluyor. Kapsam hem mükellefler yönüyle hem de dijitalleşme yönüyle genişlemeye devam ediyor.
• Son olarak da tüm bilanço usulüne tabi vergi mükellefler e defter geçmesi ve yönetim kurulu defteri, genel kurul defteri ve pay defteri de dijital ortama taşınmıştır.
• Vergi mükelleflerinin süreçleri kapsamlı takip edip en doğru şekilde sürece dahil olabilmesi adına detaylara gerekli özeni göstermesi, eksik kalınan noktalarda bu konularda uzman kişi ve kurumlardan destek alması sürece uyum sağlayabilme adına önem arz etmektedir. Zira entegre olunamaması durumda cezai durumlar ile karşılaşılabilir.
• Dijitalleşme, ilgi defterlerin ihtiyaç duyulması esnasında fiziki ortamda yıpranma olasılığından kurtularak her an ve yer yerde ilgili evraklara ulaşabilme imkânı sağlıyor.

Katkıları için vergi uzmanlarımıza teşekkürler; Resul Çadırcı
Detayları takip etmeye devam edeceğiz.

Tax & International Advisory | Taxia & Taxademy