2022-51 / BDDK | Şirketlerin Yeni Nakdi Ticari Kredilerine Getirdiği Sınırlamada Güncelleme
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK), 24 Haziran 2022 tarihli 10250 kararı ile uzun döviz pozisyonu tutan şirketlerin, Türk Lirası (TRY) bazında kısa olacak şekilde pozisyon boyutlarını arttırmalarının engellenerek TRY devalüasyonunun önüne geçilmesi amaçlanmıştı.
Kararın tam metni için tıklayınız.
Gelen öneri ve tepkiler üzerine Karar’da bazı önemli düzenleme ve açıklamalar yapıldı. Bundan sonra bankalardan yeni Türk Lirası nakdi kredi kullanmak isteyen firmaların bu yazıyı önemle okumasını tavsiye ederiz.
Kapsam
Bu Karara göre Türk Lirası’nın açığa satışının engellenmesi amacıyla aşağıdaki üç kriteri birden karşılayan şirketler TRY bazında kredi kullanamayacaklardır:
- 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili düzenlemeler uyarınca bağımsız denetime tabi bir şirket olması,
- Şirketin yabancı para nakdi varlıklarının (altın dahil, efektif döviz ile bankalardaki yabancı para mevduatın) TRY karşılığının 15 milyon TRY’nin üzerinde olması,
- Şirketin yabancı para nakdi varlıkların TRY karşılığının; aktif toplamından veya son 1 yıllık net satış hasılatından büyük olanının 10%’unu aşması.
Yukarıda belirtilen kapsama giren, ancak krediye başvurduğu tarihten itibaren üç aylık dönem içinde yabancı para net pozisyon açığının bulunduğunu bağımsız denetim kuruluşunca onaylanmış şekilde tespit ettirerek bankaya sunan şirketler kredi kullanım sınırlamasından istisna tutulacaktır.
Bu istisnadan yabancı para cinsinden kredi kullanması mümkün olmayan şirketler yararlanacaktır. *
Bu şirketler başvuru tarihini izleyen üç aylık dönemdeki pozisyon açığı ile sınırlı olmak kaydıyla TRY cinsinden kredi kullanabileceklerdir.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
- *Yabancı Para Kredi Kullanabilen Şirketler: Yabancı para cinsinden kredi kullanımı Mayıs 2018 tarihli TCMB Sermaye Hareketleri Genelgesi ile önemli koşullara bağlanmıştır.
Konuyla ilgili detaylı bilgilere aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Değerlendirme
BDDK tarafından alınan bu Karar, restriktif bir müdahale ile Türk Lirası’nın piyasada değer kaybetmesine karşılık kısa vadeli bir çözüm olmuştur. Türk Lirası’nın son zamanlarda yaşadığı devalüasyona karşı koruma ya da devalüasyondan kar sağlama amacıyla açılan pozisyonlar Türk Lirası’nın değer kaybetmesini hızlandırmış ve bir geri besleme döngüsü oluşturmuştur.
Söz konusu Karar ile şirketlere yatırım amaçlı verilen kredilerin bu tür pozisyonların açılmasında kullanılmasının engellenmesi düşünülmektedir. Ancak bu müdahale, restriktif doğasından dolayı Türk Lirası’nın esas değerini etkilememektedir – bu nedenle TRY devalüasyonuna bütünlüklü ve uzun vadeli bir çözüm olarak değerlendirilmemelidir.
Sınırlama kapsamına giren ticari kredi türleri ve mevcut kredi limitlerinin durumu ile kullanılacak finansal tablolar, bankalar tarafından istenecek belgeler ve raporlar, tutarların hesabında dikkate alınacak kurlar, bankalar ve şirketlerce dikkat edilmesi gereken önemli hususlar ve ilgili diğer hususların detayları 26 Haziran 2022 tarihli basın açıklamasında paylaşılmıştır.
Yeni Düzenleme
7 Temmuz Tarihli BDDK Kararı’nın Ayrıntıları
Daha sonra piyasadan gelen talepler, kapsama hangi tür varlıkların girdiği, beyan ve taahhüt örnekleri, tespiti yapacak meslek mensuplarının kapsamının genişletilmesi, ilk defa 2022 yılı sonunda bağımsız denetime girecek şirketlerin durumu gibi soru ve önerilerle 7 Temmuz 2022 tarihinde yeni bir Karar yayımlanmıştır.
Bu Karara göre yapılan güncellemeleri özet olarak maddeler halinde iletelim.
- Geçici Vergi Dönemlerinde Uygulama Yapılacak mı? Bu Şirketlerin YP nakdi varlıklarının, Vergi Usul Kanunu (VUK) ve ilgili düzenlemeleri uyarınca düzenlenerek vergi dairesine sunulmuş olan (geçici vergi dönemleri dahil) en güncel finansal tablolarına göre aktif toplamından veya son 1 yıllık net satış hasılatından büyük olanının yüzde 10’ununu aşması durumunda söz konusu uygulamaya gireceklerdir. Burada kritik bir nokta, vergi dairesine geçici vergi dönemlerinde beyanname programı üzerinden sadece gelir tablosu sunulabildiği için, bu kapsama giren şirketlerin bilançolarını da vergi dairesine (dipnot olarak) sunmalarında fayda var.
- Yabancı Para Varlıklar Nelerdir? Altın dahil efektif dövizinin, bankalardaki YP mevduatının, Türkiye Cumhuriyeti tarafından ihraç edilen Eurobond’lar dışında kalan, yurt içi ya da yurt dışı yerleşiklerce YP cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden/hisse senetlerinden oluşan varlıklarının, altın veya dövize endeksli ya da bunlara ilişkin endeksleri takip eden borsa yatırım fonlarının katılma paylarının, yurt dışı yerleşiklerle YP cinsinden yapılan ters repo işlemlerinin, bankalar ile gerçekleştirilen swap işlemleri kapsamında spotta TL temin etmek üzere bankalara (altın dahil) döviz olarak verilen YP varlıklarının bu Kararın uygulanmasında Şirketlerin YP nakdi varlıkları kapsamına dahil edilmesine karar verilmiştir.
- 24 Haziran tarihli karara göre kapsama ilişkin detaylı belirlemeler yapılmış, yurt içi yerleşiklerce ihraç edilen YP cinsinden varlıklar da kapsama dahil edilmiştir.
- Konsolide Finansal Tablo Hazırlayanlar: Bunların kredi kullanabilme durumunun belirlenmesinde en güncel finansal tabloları yurt dışı iştirak ve bağlı ortaklıkları dahil edilmeden fakat yurt içinde yer alan konsolidasyona giren bağlı ortaklık ve iştirakleri dikkate alınarak yapılacaktır.
- Bağlı Ortaklık ve İştiraklerin Durumu Nedir? Konsolide finansal tablo düzenleyen bu şirketlerin sınırlamaya girmesi durumunda sınırlama sadece ana şirket için uygulanacak, iştirak ve bağlı ortaklıklar ise kendi içinde değerlendirmeye tabi tutulacaktır.
- İstisna Edilen Durum - 3 Aylık Döviz Pozisyon Açığı: YP cinsinden kredi kullanması mümkün olmayan şirketlerle sınırlı olmak üzere, bu şirketlerin bankaya kredi başvurusunda bulunduğu tarihten itibaren 3 aylık dönem içinde;
- YP net pozisyon açığı bulunduğunu ve pozisyon açığı tutarını beyan etmeleri şartıyla,
- Yalnızca başvuru tarihini izleyen 3 aylık dönemdeki söz konusu beyan edilen pozisyon açığı ile sınırlı olmak üzere TL cinsinden nakdi ticari kredi kullandırılabilmesi ve
- Pozisyon açığını belirten söz konusu beyanın doğruluğunun, Karar’ın 7’nci maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre bağımsız denetim kuruluşlarınca ya da SMMM ve YMM’lerce onaylanmak suretiyle teyit edilerek bankaya belgelendirilmesi mümkündür.
- Beyan ve Taahhüt: Bankaların gerekli kontrolleri yapabilmesi amacıyla kapsamda bulunan ilgili şirketler Karar ekinde yer alan Ek-1 Formu bankalara verecektir. Formda şirketler,
- Kararda belirtilen Yabancı Para (YP) nakdi varlıklarının TL karşılığının 15 milyon TL’yi aşmayacağını ya da
- Kararda belirtilen YP nakdi varlıklarının TL karşılığı 15 milyon TL’yi aşsa bile Kararda belirtilen en güncel finansal tablolara göre aktif toplamı veya son 1 yıllık net satış hasılatından büyük olanının yüzde 10’nunu geçmeyeceğini ya da
- Bu sınırlamalara takılsa bile yalnızca YP kredi kullanmalarının mümkün olmaması nedeniyle ve yalnızca ilgili kredi başvuru tarihimizi izleyen 3 aylık dönemdeki YP net pozisyon açığı ile sınırlı olmak üzere yeni bir kredi kullanımında bulunacaklarını, 30.06.2022 tarihini müteakip her 3 aylık takvim dönemi sonunu izleyen ayın son iş günü akşamına kadar, Kararda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak bu hususlara riayet ettiklerini teyit edecek şekilde, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca ya da 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış yeminli mali müşavirlerce (YMM) onaylanmak suretiyle Bankanıza gerekli bilgi ve belgeleri sunacaklarını beyan ve taahhüt ederler.
- Ek Süre Verilmesi Mümkün mü? Karar’ın 9’uncu maddesine göre kredi başvurusunda bulunan bir şirketin bağımsız denetime tabi olmadığını ya da bağımsız denetime tabi olmasına rağmen 8’inci madde kapsamına dahil olduğu için bu Karar kapsamından muaf olduğunu Ek-2 Form ile beyan ve taahhüt etmesine rağmen, ilgili banka nezdinde bu konuda tereddüt oluşması halinde, kredi kullandırım tarihinden itibaren bankalarca ilgili şirkete bağımsız denetime tabi olmadığını ya da bağımsız denetime tabi olsa bile denetim yükümlülüğünün ilk defa 2022 yılı sonunda başlayacağını, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM), Yeminli Mali Müşavir (YMM) ya da bağımsız denetim kuruluşlarınca onaylı olmak üzere belgelendirmeleri için 1 ay süre tanınarak, başvuruda bulunan şirketin beyanı esas alınmak suretiyle kredi kullandırılabilir.
- Muaf Tutulan İşlemler: Karar’ın 11’inci maddesine göre bu BDDK bu kapsamdan;
- (Nakit çekimler hariç) kurumsal kredi kartları yoluyla kullandırılan kredilerin,
- Doğrudan Borçlanma Sistemi (DBS) aracılığıyla nakde dönüşen kredilerin,
- Cayılamaz limit taahhüdü niteliğinde olan ve bankaların kredi müşterisi olan Şirket dışındaki üçüncü taraflara ödeme garantisi sunduğu diğer krediler ile alıcı statüsündeki Şirketin kredilendirilmesi suretiyle tedarikçilere ödeme yapılan tedarikçi finansmanı kredilerinin,
- TL cinsinden nakdi krediye dönüşen tazmin edilen gayri nakdi kredi bedellerinin,
- Yeniden yapılandırma kapsamında olmayan ve sözleşme koşullarının değiştirilmesi suretiyle yenilenen ya da mevcut kredilerin kısmen veya tamamen yeniden finanse edilmesi için kullandırılan krediler hariç; Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca ya da 5411 sayılı Bankacılık Kanununun Geçici 32’nci maddesi uyarınca yeniden yapılandırılan veya bu yeniden yapılandırmalar kapsamında kullandırılan kredilerin, muaf tutulmasına ve
- Bağımsız denetime tabi olduğu halde denetim yükümlülüğü ilk defa 2022 yılı sonunda başlayacak Şirketlerin de bu Karar kapsamından muaf tutulmasına karar verilmiştir.
- Uygulanacak Döviz Kuru Hangisidir? Karar’ın 14’üncü maddesine göre bu Karar kapsamında, YP nakdi varlıkların TL karşılığının hesaplanmasında hesaplama tarihine ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kurunun kullanılması gerekir.
- Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Kuruluşları Kapsama Girer mi? Bu şirketlerin 01.08.2022 tarihinden itibaren müşterilerine kullandıracakları TL cinsinden ticari nitelikli nakdi kredilerin de bu Karar kapsamına dahil edilmesine, bu Kararda bankalar için getirilen yükümlülüklerin finansal kiralama, faktöring ve finansman kuruluşları için de aynı şekilde uygulanmasına, söz konusu kuruluşların ticari müşterilerinin beyan ve taahhüt yükümlülüklerinin de bu tarihinden itibaren geçerli olmak üzere (01.08.2022 dahil) Karar’ın 7 ve 9’uncu maddelerde belirtilen şekilde uygulanmasına karar verilmiştir.
- Yurt Dışı Banka Şubeleri: Karar’ın 12’nci maddesine göre bankaların bu Karar kapsamından muaf tutulmayan kredileri, yurt dışı şubeleri aracılığıyla yurt içi yerleşik Şirketlere kullandırması durumunda da bu Karar hükümlerinin uygulanması gerekir.
- %500 Risk Ağırlığı Uygulaması Nasıl Yapılacak: Bir Şirketin, Karar’ın 7 ve 9’uncu maddelerinde yer verilen süreler içinde bağımsız denetim kuruluşu ya da YMM onaylı olarak bankaya tevdi etmesi gereken bilgi ve belgeleri bankaya tevdi etmemesi veya bu süre içinde tevdi ettiği bilgi ve belgelere göre Şirketin beyanının aksine bu Karar kapsamındaki kredi sınırlamasına dahil olması gerektiğinin bankalarca anlaşılması halinde,
- İlgili banka tarafından bu Şirkete TL cinsinden bu Karar kapsamına giren yeni nakdi ticari kredi kullandırılmamasına,
- Söz konusu duruma ve Şirket bilgilerine ilişkin Kurumumuzca belirlenecek usul ve esaslara göre ilgili banka tarafından yapılacak bildirim çerçevesinde, bu kapsama giren Şirketlere 30.06.2022 tarihinden itibaren kullandırılan (bu Karar kapsamından muaf tutulsun tutulmasın) TL cinsinden ticari nitelikli tüm nakdi kredilere “Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik” uyarınca sermaye yeterliliği oranı hesaplamasında; kredi riskine esas tutar hesaplanırken kullanılan yaklaşımdan (standart yaklaşım ya da içsel derecelendirmeye dayalı yaklaşımlar) bağımsız olarak kredi riski azaltım teknikleri, kredi derecelendirme notları ve gayrimenkul ipotekleri dikkate alınmadan yüzde 500 risk ağırlığı uygulanmasına karar verilmiştir.
Konuyu sizler için yakından takip ediyoruz.
Üyesi olduğumuz Alman-Türk Ticaret ve Sanayi Odası ile bu konuda 21 Temmuz 2022 tarihinde bir çevrimiçi toplantı yapılması planlanmaktadır.
Saygılarımızla,
Tax & International Advisory | Taxia & Taxademy
PDF İndir
MENU
