TAXIA Kişisel Rıza Formu

 

Bilindiği gibi, 23/10/2014 tarihinde, elektronik ticaretin yaygınlaştırılması ve güven ortamının tesis edilmesine yönelik olarak 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (“Kanun”) yürürlüğe girmiş idi. O tarihten bugüne gerek iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler gerekse COVID-19 pandemisinin etkisiyle, elektronik ticaret ekosisteminde çok ciddi bir gelişim ve değişim yaşanmıştır. Öyle ki, 2020 yılında 256 bin 861 olan elektronik ticaret faaliyetinde bulunan işletme sayısı, 2021 yılında yüzde 88’lik artışla 484 bin 347’ye ulaşmış olup, bu işletmelerin 472 bin 604’ü elektronik ticaret pazar yerlerinde faaliyet göstermektedir.

Bu gelişim ve değişim, haksız rekabet ve tekelleşme eğilimleri gibi birtakım olumsuzlukları da beraberinde getirmiştir. Nitekim, bilindiği gibi hem dünya genelinde hem de ülkemizde söz konusu pazarlar ilgili rekabet otoritelerinin de merceği altındadır.

Bu bağlamda, 6563 sayılı Kanunun mevcut sorunların çözümünde yetersiz kalabildiğinden hareketle, 7416 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile çok önemli değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu Teklif, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 1 Temmuz 2022 tarihli oturumunda kabul edilmiş olup, 7 Temmuz tarihli ve 31889 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

 

 

28 Haziran 2022 tarihinde Meclise sunulan Teklif ile ilgili olarak yasalaşan Kanun metni için tıklayınız.

Bu yazımızda, söz konusu Kanun değişikliklerinden esaslı gördüklerimize kısaca değineceğiz.

Kanun Teklifi TBMM’de Sanayi ve Ticaret Komisyonunda görüşülmüş olup, Komisyon Raporu kapsamlı bilgiler sunmaktadır.

Komisyonda yapılan değişiklik ve düzenlemeler şu şekildedir.

2/4528 esas numaralı Kanun Teklifi, aşağıda yer verilen redaksiyonlarla birlikte kabul edilmiştir.

• Teklifin çerçeve l’inci maddesi, değişiklikle kabul edilmiştir. Önergeyle, kuruluş ve faaliyetleri 5809 sayılı Kanunla düzenlenen ve aynı Kanuna göre yetkilendirilerek münhasıran yetkilendirildikleri konularda faaliyet gösterenlerin 6563 sayılı Kanunun uygulanmasında elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcı kabul edilmeyeceği düzenlenmektedir.
• Teklifin çerçeve 2’nci, 3’üncü ve 4’üncü maddeleri, aynen kabul edilmiştir.
• Teklifin çerçeve 5’inci maddesi, redaksiyona tabi tutulmak suretiyle kabul edilmiştir.
• Teklifin çerçeve 6’ncı maddesi, değişiklikle kabul edilmiştir. Önergeyle, reklam ve indirim bütçelerine ilişkin yükümlülüklere aykırı hareket eden elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılar ile mal veya hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlayanlara uygulanacak idari para cezası düzenlenmektedir.
• Teklifin çerçeve 7’nci maddesi, aynen kabul edilmiştir.
• Teklifin çerçeve 8’inci maddesi, değişiklikle ve redaksiyonla kabul edilmiştir. Önergeyle, fıkrada belirtilen elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar ile mal veya hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlayanların reklam ve indirim bütçelerinin üst sınırının belirlenmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.
• Teklifin çerçeve 9’uncu maddesi değişiklikle kabul edilmiştir. Önergeyle, fıkrada belirtilen elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların reklam ve indirim bütçelerinin üst sınırının belirlenmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.
• Teklifin çerçeve 10’uncu maddesi, değişiklikle kabul edilmiştir. Önerge ile yönetmelik yetkisine ilişkin hükme açıklık getirilmektedir.
• Teklifin çerçeve 11’inci maddesi ile yürürlük ve yürütmeye ilişkin 12’nci ve 13’üncü maddeleri aynen kabul edilmiştir.
• Teklifin maddeleri üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasını müteakip Teklifin tümü kabul edilmiştir.
• Teklif, yapılan değişiklikler de dikkate alınarak kanunların yapılmasındaki esas ve usullere uygunluğunun sağlanması amacıyla redaksiyona tabi tutulmuştur.

 

Genel Kurul’da yapılan görüşmelerde verilen önergelerle bazı maddelerde yer alan parasal eşiklerin güncellenmesine ilişkin değişiklikler yapılmıştır.

 

 

• Kapsam dışı tutulan kurumlar

Seyahat acenteliği, sivil havacılık, bireysel emeklilik, bankacılık, sigortacılık, finansman, sermaye piyasası, ödeme hizmetleri, bahis ve şans oyunları ile elektronik haberleşme alanlarında faaliyet gösteren işletmeler kendi özel düzenlemeleri gereğince farklı mecralarda farklı şekillerde işlev göstermekte ve kendi kanunları gereği sıkı denetimlere tabi tutulmaktadır. Bu nedenle, söz konusu işletmeler elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcılara getirilen yükümlülüklerin kapsamı dışında tutulmuştur.

 

• Yeni terimler, tanımlar

Elektronik ticaretin ana aktörlerinden olan “elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı” ve “elektronik ticaret hizmet sağlayıcı”nın birbirinden ve diğer kavramlardan ayrıştırılması amacıyla Kanuna yeni tanımlar eklenmiştir. Bu bağlamda, elektronik ticaret pazar yerinde kendisinin satış yapıp yapmadığına bakılmaksızın diğer elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkân sağlayan aracı hizmet sağlayıcılar, “elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı” olarak; ister elektronik ticaret pazar yerinde isterse kendine ait elektronik ticaret ortamında, kendi mal veya hizmetlerinin teminine yönelik sözleşme yapan ya da sipariş alan hizmet sağlayıcılar ise “elektronik ticaret hizmet sağlayıcı” olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca, aracılık hizmetinin sunulduğu ortam olarak “elektronik ticaret pazar yeri” ve elektronik ticaret faaliyetinde bulunulan platformları tanımlamak üzere “elektronik ticaret ortamı” tanımları getirilmiştir. Kanun’da tanımlı aktörlerin tabi olacakları yükümlülüklerin kapsamını belirlemede temek kriter olmaları nedeniyle, “net işlem hacmi” ve “ekonomik bütünlük” kavramları tanımlanmıştır.

• Hukuka Aykırı İçerik

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, yürürlükte olan başka bir kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, elektronik ticaret hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı konulardan sorumlu olmayacaktır.

Diğer yandan, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, herhangi elektronik ticaret hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içeriğin hukuka aykırı olduğundan haberdar olması halinde, bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırmak ve ayrıca hukuka aykırı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmekle yükümlü olacaktır.  

Bu başlık altında ayrıca belirtmek gerekir ki, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, hak sahibinin, fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine, şikâyete konu ürününü yayımdan kaldırarak durumu elektronik ticaret hizmet sağlayıcıya ve ayrıca hak sahibine bildirecektir. Böyle bir durumda, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının şikâyete konu ürününün yeniden yayımlanması, ancak şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanan itirazın elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya sunulması ile mümkün olabilecektir.

• Ticaret Bakanlığı’na Verilen Geniş Yetkiler

Ticaret Bakanlığı’nın, elektronik ticaretin gelişimini sağlama, etkin ve adil rekabet ortamını koruma, elektronik ticaret hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların faaliyetlerine yönelik düzenleme yapma hususlarında yetkili olacağı açıkça Kanun metnine eklenmiştir. Bu çerçevede, Bakanlığa denetim yapma, denetim sonuçlarını açıklama, bilirkişi atama, bilirkişinin hak ve yükümlülüklerini yönetmelik çıkararak belirleme, sesli arama ve kısa mesaj yoluyla ticari elektronik ileti gönderen gerçek veya tüzel kişi abone bilgilerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan alma gibi geniş yetkiler tanınmıştır.

 

• Elektronik Ticarette Haksız Ticari Uygulamalar

Getirilen düzenleme ile elektronik ticarette haksız ticari uygulamada bulunulamayacağı düzenlenmiş ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının, aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret hizmet sağlayıcının ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya belirli bir kararı almaya zorlayarak normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına sebep olan uygulamalarının haksız olduğunun kabul edileceği belirtilmiştir. Bu çerçeve özellikle,

• Elektronik ticaret hizmet sağlayıcıya yapılması gereken ödemenin beş iş günü içinde eksiksiz yapılmaması;
• Elektronik ticaret hizmet sağlayıcının kampanyalı mal veya hizmet satışına zorlanması;
• Elektronik ticaret hizmet sağlayıcıyla olan ticari ilişkinin koşulların, yazılı aracılık sözleşmesiyle belirlenmemesi ya da bu sözleşmenin açık, anlaşılır ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcı tarafından kolay erişilebilir olmasının sağlanmaması;
• Bu sözleşmede tek taraflı değişiklik yapılması;
• Herhangi bir hizmet verilmediği veya verilen hizmetin türü ve hizmet bedelinin tutar ya da oranı aracılık sözleşmesinde belirtilmediği halde elektronik ticaret hizmet sağlayıcıdan bedel alınması;
• Aracılık sözleşmesinde herhangi bir nesnel ölçüte yer verilmediği halde ya da kamu kurumlarına veya adli mercilere başvuruda bulunulduğu gerekçesiyle elektronik ticaret hizmet sağlayıcının sıralama ya da tavsiye sisteminde geriye düşürülmesi, elektronik ticaret hizmet sağlayıcıya sunulan hizmetin kısıtlanması, askıya alınması veya sonlandırılması gibi davranışlar haksız ticari uygulama olarak sayılmıştır.

 

Haksız ticari uygulamada bulunan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, haksız uygulamada bulunulan her bir elektronik ticaret hizmet sağlayıcı için 10 bin TL’den 100 bin TL’ye kadar idari para cezası öngörülmüştür. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı tarafından satış fiyatında tek taraflı değişiklik yapılması dahil elektronik ticaret hizmet sağlayıcıyı kampanyalı mal veya hizmet satışına zorlayan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, her bir elektronik ticaret hizmet sağlayıcı için 500 bin TL idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.

 

• Net işlem hacmine göre elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara getirilen yükümlülükler

Bir takvim yılındaki net işlem hacmine göre elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara yeni yükümlülükler getirilmiştir. Buna göre, net işlem hacmi:

• 10 milyar TL üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının satışları ve elde ettiği verileri bedelsiz taşımasına ve bu veriler ile bunlardan elde ettiği işlenmiş verilere bedelsiz ve etkin şekilde erişim sağlamasına teknik imkân sunacaktır. Birden fazla elektronik ticaret ortamında faaliyet gösterilmesi halinde bu ortamlar arasında erişim imkânı sunulmayacaktır. Ayrıca, bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan denetim raporu, Ticaret Bakanlığına sunulacaktır.

 

• 30 milyar TL üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının ticari ilişkilerini, alternatif kanallardan aynı ya da farklı fiyattan mal veya hizmet sunmasını ya da reklam yapmasını kısıtlayamayacak ve herhangi bir kişiden mal veya hizmet teminine zorlayamayacaktır. Buna imkan sağlayan herhangi bir hükme aracılık sözleşmesinde yer verilemeyecektir.

 

• 60 milyar TL’nin, iptal ve iadeler hariç işlem sayısı 100 bin adedin üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret pazar yerlerinde, kredi kartıyla yapılan kredili ödeme işlemleri ile diğer ödeme işlemleri hariç ekonomik bütünlük içinde bulunduğu bankaların ya da şirketlerin, kredi verme işlemleri dahil sundukları her türlü hizmetin gerçekleştirilmesine ilişkin faaliyette bulunmasına imkân sağlamayacaktır. Ayrıca aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret pazar yerlerinde, ekonomik bütünlük içinde bulunduğu elektronik para kuruluşlarınca ihraç edilen elektronik paraların kabulüne ilişkin faaliyette bulunulmasına imkân sağlayamayacaktır.

 

• Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların kargo ve lojistik hizmetleri

Kargo ve lojistik hizmetlerinde söz sahibi olmasının diğer işletmelerin rekabet edebilirliğini sekteye uğratması nedeniyle elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar; aracılık hizmeti sunduğu  elektronik ticaret pazar yerlerindeki satışlar, kendisinin veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin  elektronik ticaret hizmet sağlayıcı olarak yaptığı satışlar ve elektronik ticaret dışındaki satışları hariç eşya taşımacılığı, taşıma işleri organizatörlüğü ve posta hizmet sağlayıcılığı faaliyetlerinde bulunamayacaklardır.

• Elektronik ticaret lisansı

Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı İçin

Bir takvim yılındaki net işlem hacmi 10 milyar TL ve iptal ve iadeler hariç işlem sayısı yüz bin adedin üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, faaliyetine devam edebilmek için Bakanlıktan lisans almak ve lisansını yenilemek zorundadır. Lisans ücretleri işlem hacimlerinin büyüklüğüne göre belirlenecektir.


Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcı İçin

Bir takvim yılı içerisindeki net işlem hacmi 10 milyar TL ve iptal ve iadeler hariç işlem sayısı on milyon adedin üzerinde olan elektronik ticaret hizmet sağlayıcılar da faaliyetine devam edebilmek için Bakanlıktan lisans almak ve lisansını yenilemek zorundadır.

Lisans ücretleri net işlem hacmine göre artan oranlı bir tarife şeklinde belirlenmiş olup onbinde 3 ile yüzde 25 arasında değişmektedir. Lisans ücretleri peşin olarak alınacaktır. Hacmin 65 milyar TL üzerinde olması halinde alınacak lisans ücreti olan %25 oranının Türkiye’de hali hazırda finans şirketleri için uygulanan kurumlar vergisi oranı ile aynı olduğunu söyleyelim.

Lisansa ilişkin hükümler, münhasıran elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının markasını taşıyan ürünlerin bayilik ve acentelik gibi sözleşmeler kapsamında satışa sunulduğu elektronik ticaret pazar yerleri hakkında uygulanmayacaktır.

• Yürürlük

 

Kural olarak söz konusu değişiklikler 01.01.2023 tarihinde yürürlüğe girecek olup bazı hükümler için farklı süreler öngörülmüştür. Örneğin, 01.01.2024 tarihinden önce akdedilen ve 6 ay içinde kanuna uygun revizyonun gerçekleştirilmediği sözleşmelerin ilgili hükümlerinin geçersiz olacağı düzenlenmiştir. Diğer yandan hem hizmet sağlayıcı hem de aracı hizmet sağlayıcının lisans alma yükümlülüğü 01.01.2025 tarihinde başlayacaktır.

 

Bu konuyla alakalı olarak herhangi bir sorunuz olması halinde, uzmanlarımıza danışabilirsiniz.

 

Saygılarımızla,

 

Şaban Küçük, Partner, Taxia Legal

Katkıları için teşekkürler,

Tabak & Ongan Hukuk Bürosu, Av. Ceyda Tabak Metin & Av. Burak Ongan

 

 

[1] Veriler Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin Genel Gerekçesinden alınmıştır.